Khám phá những phong tục đặc sắc trong ngày Tết Trung thu tại Việt Nam

Tết Trung thu là một trong những dịp lễ quan trọng bậc nhất đối với người Việt, mang ý nghĩa của tết đoàn viên và cũng là ngày hội vui chơi náo nhiệt dành cho các em thiếu nhi. Hãy cùng VIED Education khám phá những phong tục đặc trưng trong ngày Tết Trung thu tại Việt Nam qua nội dung dưới đây!

Nguồn gốc và ý nghĩa của Tết Trung thu

Về nguồn gốc

Theo các tư liệu xưa, Tết Trung thu bắt nguồn từ đời nhà Đường, dưới thời vua Duệ Tôn, niên hiệu Văn Minh, sau đó được du nhập vào Việt Nam. Theo các nhà khảo cổ học, Tết Trung thu ở Việt Nam đã xuất hiện từ rất lâu đời, hình ảnh của ngày lễ này từng được khắc trên mặt trống đồng Ngọc Lũ. Còn theo văn bia chùa Đọi năm 1121, từ thời nhà Lý, Tết Trung thu đã được tổ chức chính thức tại kinh thành Thăng Long với các hoạt động như đua thuyền, múa rối nước và rước đèn. Đến thời Lê – Trịnh, lễ hội này còn được tổ chức vô cùng xa hoa trong phủ Chúa, điều này từng được ghi lại trong “Tang thương ngẫu lục”.

Về ý nghĩa

Người xưa chọn tôn thờ mặt trăng bởi vai trò to lớn của nó đối với đời sống con người. Nhờ tích lũy nhiều kinh nghiệm quan sát, người xưa có thể dự đoán được các hiện tượng tự nhiên như nắng, mưa, thủy triều… thông qua sự biến chuyển của mặt trăng. Vào rằm tháng 8, mặt trăng tròn và sáng nhất trong năm. Từ đó, hình ảnh trăng tròn trở thành biểu tượng của sự sum họp, và Tết Trung thu cũng được gọi với cái tên thân thương là Tết đoàn viên.

Theo phong tục của người Việt, các thành viên trong gia đình đều mong muốn được quây quần bên nhau, cùng chuẩn bị mâm cỗ cúng gia tiên, cùng thưởng thức bánh trung thu, nhâm nhi tách trà và nếm những thức quả đặc trưng của mùa thu.

Vào ngày này, người ta thường bày cỗ với các loại hoa quả đặc trưng của mùa thu, tạo hình mặt trăng, treo đèn kết hoa, tổ chức múa lân múa rồng. Ở nhiều địa phương còn có các cuộc thi bày cỗ, thi làm bánh dành cho các bà các cô. Trẻ em thì háo hức rước đèn, và không ít nơi còn tổ chức hẳn những cuộc thi đèn lồng sôi động.

Một số phong tục thú vị trong Tết Trung thu

Bánh trung thu

Bánh trung thu là món ăn không thể thiếu mỗi dịp trung thu về. Bánh có hai loại chính là bánh nướng và bánh dẻo, với hình dáng đặc trưng là hình tròn và hình vuông, tượng trưng cho trời và đất. Trước kia, nhân bánh chủ yếu chỉ có loại thập cẩm và đậu xanh. Ngày nay, để đáp ứng thị hiếu đa dạng của người tiêu dùng, thị trường đã xuất hiện vô số loại nhân khác nhau, từ bình dân đến cao cấp. Đây cũng là món quà quen thuộc thường được lựa chọn để biếu tặng trong dịp Tết Trung thu.

Phá cỗ trung thu

Tại nhiều địa phương, vào những ngày cận kề Tết Trung thu thường tổ chức phá cỗ dành cho các em thiếu nhi. Mâm cỗ thường có bánh trung thu, đèn ông sao cùng các loại hoa quả đặc trưng như bưởi, lựu… được cắt tỉa khéo léo thành hình những bông hoa, chú cún ngộ nghĩnh. Không ít nơi còn tổ chức hẳn các cuộc thi bày mâm cỗ trung thu. Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa như múa hát cũng được tổ chức sôi nổi để chào mừng ngày lễ này.

Rước đèn trung thu

Rước đèn trung thu là hoạt động vô cùng đặc trưng trong ngày Tết Trung thu tại Việt Nam. Những chiếc đèn trung thu với muôn vàn hình dáng, màu sắc và kích cỡ khác nhau sẽ cùng nhau diễu hành trên khắp các con phố để chào mừng đêm trăng tròn. Các cuộc thi đèn lồng được tổ chức không chỉ mang lại niềm vui cho trẻ nhỏ mà còn trở thành hoạt động du lịch thu hút đông đảo du khách ghé thăm.

Múa lân

Phong tục múa lân trung thu được xem là một trong những hoạt động được mong chờ nhất và không thể thiếu mỗi mùa trung thu về. Tương truyền, tục múa lân bắt nguồn từ sự tích Phật Di Lặc giáng trần để chế ngự lân, bảo vệ dân lành. Trong màn trình diễn múa lân thường xuất hiện một ông bụng phệ, đầu hói, khoác áo dài sặc sỡ, tay cầm quạt mo, đeo mặt nạ cười toe toét đi theo trêu đùa — người ta gọi đó là ông Địa, chính là hóa thân của Đức Phật Di Lặc để hàng phục con lân.

Nên kiêng gì trong ngày rằm tháng 8

Theo quan niệm dân gian, Rằm tháng 8 là ngày trăng sáng nhất trong năm nên âm khí thường vượng hơn. Vì vậy, có thể mang lại một số điều không may mắn cho một số người nếu không lưu ý.

• Những người sức khỏe yếu không nên ra ngoài vì bệnh tình dễ trở nặng hơn.
• Phụ nữ mới sinh hoặc vừa sảy thai nên tránh ra ngoài vào ban đêm.
• Những ai đang gặp khó khăn trong công việc kinh doanh cũng không nên tham gia các hoạt động dưới ánh trăng.
• Tránh mặc trang phục tối màu, đặc biệt là màu đen, vì dễ bị vận xui ám vào. Màu sắc phù hợp nhất trong dịp này chính là màu đỏ.
• Không nên để tóc che khuất trán. Vầng trán sáng sủa được cho là sẽ giúp gặp nhiều thuận lợi, may mắn trong công việc và cuộc sống.
• Trên mâm cỗ cúng, không nên dùng bánh trái, hoa quả có hình dáng méo mó, xấu xí để thắp hương. Đồ cúng cần nguyên vẹn, đẹp mắt thì phúc lộc mới được vẹn tròn.

Trên đây là một số thông tin về ngày Tết Trung thu — không chỉ là niềm vui của trẻ nhỏ mà còn là dịp sum vầy ý nghĩa của cả gia đình. Hãy dành thời gian để đoàn viên bên những người thân yêu trong dịp lễ đặc biệt này nhé!

Tết Trung thu không chỉ là ngày hội để các em nhỏ được vui chơi, phá cỗ rước đèn, mà còn là dịp để người lớn trao gửi tình yêu thương và thắp sáng những ước mơ trẻ thơ. Bên cạnh việc nuôi dưỡng một tâm hồn đẹp qua các giá trị văn hóa truyền thống, việc trang bị cho con một nền tảng tri thức vững chắc chính là món quà ý nghĩa nhất. Thấu hiểu điều đó, Trung tâm VIED Education luôn tự hào là người bạn đồng hành tin cậy cùng quý phụ huynh, mang đến môi trường giáo dục chất lượng cao giúp các em tự tin tỏa sáng trên con tương lai.”