Nguồn gốc và những phong tục đặc sắc trong ngày Tết Trung thu Trung Quốc

Tết Trung thu (中秋节) diễn ra vào ngày 15/8 âm lịch, là một trong những dịp lễ quan trọng bậc nhất của người dân Trung Quốc, chỉ đứng sau Tết Nguyên đán. Phong tục Tết Trung thu ở Trung Quốc rất phong phú, bao gồm ngắm trăng, cúng trăng, thưởng thức bánh trung thu, nhâm nhi rượu quế, chiêm ngưỡng đèn lồng… Hãy cùng VIED Education tìm hiểu chi tiết về ngvày lễ đặc biệt này qua nội dung dưới đây!

Nguồn gốc Tết Trung thu Trung Quốc

Tết Trung thu Trung Quốc bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ cúng các hiện tượng tự nhiên, được hình thành từ tục cúng tế mặt trăng vào những đêm thu thời cổ đại. Ngay từ xa xưa, dịp lễ này đã gắn liền với nhiều phong tục dân gian như cúng trăng, ngắm trăng, ăn bánh trung thu, ngắm đèn lồng, thưởng hoa lan và uống rượu.

Lễ hội này có nguồn gốc từ rất lâu đời, trở nên phổ biến vào thời nhà Hán và dần được hoàn thiện vào thời nhà Đường.

Tết Trung thu là sự kết tinh của nhiều phong tục mùa thu, và phần lớn các yếu tố lễ hội trong đó đều mang gốc rễ cổ xưa — được xem là một trong những tục lệ dân gian quan trọng. Theo thời gian, tục cúng trăng dần phát triển thành các hoạt động mang tính thưởng ngoạn như ngắm trăng, ca ngợi vẻ đẹp của trăng.

Ngày lễ này lấy hình ảnh trăng tròn làm biểu tượng cho sự đoàn tụ, gửi gắm nỗi nhớ quê hương, tình cảm với người thân cùng ước vọng về mùa màng bội thu, cuộc sống hạnh phúc. Qua nhiều thế hệ, Tết Trung thu đã trở thành một phần di sản văn hóa vô cùng phong phú và quý giá.

Truyền thuyết về Tết Trung thu Trung Quốc

Tương truyền, vào thuở xa xưa, có đến mười mặt trời cùng xuất hiện trên bầu trời, thiêu đốt vạn vật, khiến nước biển cạn khô và dân chúng lâm vào cảnh khốn cùng. Trước tình cảnh nguy cấp ấy, nhiều người muốn lập công cứu giúp nhân gian nhưng đều thất bại.

Chỉ đến khi một vị anh hùng tên Hậu Nghệ tìm đến núi Côn Lôn, giương cây nỏ thần bắn hạ chín mặt trời, nhân gian mới thoát khỏi kiếp nạn khủng khiếp này.

Sau đó, Hậu Nghệ kết duyên cùng Hằng Nga — một người vợ xinh đẹp tựa tiên nữ. Một hôm, trên đường đi săn, chàng tình cờ gặp Tây Vương Mẫu. Cảm phục trước chiến công lẫy lừng của Hậu Nghệ, Vương Mẫu nương nương đã ban tặng cho chàng một viên thuốc trường sinh, uống vào sẽ hóa thành tiên, sống mãi cùng trời đất.

Thế nhưng Hậu Nghệ không nỡ rời xa người vợ yêu dấu. Hai vợ chồng bàn nhau cất giấu viên thuốc quý thật kỹ.

Không ngờ chuyện này lại lọt vào mắt Bàng Mộng, một thuộc hạ của Hậu Nghệ. Nhân lúc Hậu Nghệ vắng nhà, hắn đe dọa buộc Hằng Nga phải giao ra viên thuốc trường sinh. Biết mình không thể địch lại Bàng Mộng, Hằng Nga đành nuốt trọn viên thuốc. Ngay sau đó, thân thể nàng bỗng nhẹ bẫng, bay vút lên khỏi mặt đất rồi hướng thẳng lên trời cao.

Khi trở về nghe kể lại sự tình, Hậu Nghệ đau đớn tột cùng, ngước nhìn bầu trời đêm mà gọi tên người vợ yêu thương. Bỗng chàng kinh ngạc nhận ra đêm ấy vầng trăng tròn và sáng khác thường, thấp thoáng trong đó là bóng dáng giống hệt Hằng Nga. Hậu Nghệ vội sai người bày hương án, dâng lên những món ngọt và trái cây yêu thích của nàng để tưởng nhớ.

Khi hay tin Hằng Nga đã bay lên cung trăng và hóa thành tiên nữ, người dân khắp nơi cũng lần lượt bày hương án dưới ánh trăng, cầu mong những điều tốt lành và bình an. Từ đó, tục cúng trăng vào dịp Trung thu dần được lưu truyền rộng rãi trong dân gian.

Những phong tục quen thuộc trong ngày Tết Trung thu Trung Quốc

Cúng trăng và thưởng nguyệt được xem là phong tục cốt lõi nhất của Tết Trung thu. Tục lệ này ban đầu khởi nguồn từ chốn cung đình, sau đó dần lan tỏa ra dân gian và phát triển thành nghi thức cúng trăng mang tính chất gia đình.

Một phong tục quan trọng khác trong dịp này chính là hội đèn lồng — thời xưa còn được gọi là lễ hội đèn lồng, nơi diễn ra trò chơi đoán câu đố được viết trên từng chiếc đèn. Ai giải đúng câu đố sẽ nhận được phần thưởng.

Nhắc đến Tết Trung thu, hẳn ai cũng nghĩ ngay đến việc thưởng thức bánh trung thu. Vào thời xưa, hầu hết các gia đình đều tự tay làm loại bánh này. Việc làm bánh và cùng nhau ăn bánh trung thu vào dịp lễ này cũng là một phong tục có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Bên cạnh việc thưởng thức bánh trung thu, người ta còn có thể nếm thử loại rượu quế thơm nồng đặc trưng của dịp lễ này. Vào tháng 8, hoa quế nở rộ và tỏa hương thơm ngát; rượu được ủ từ loại hoa này mang một mùi hương ngọt ngào đặc biệt. Vừa nhâm nhi bánh trung thu, vừa thưởng thức chén rượu quế thơm lừng, các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau cùng ngắm ánh trăng rằm sáng tỏ.

Một số phong tục độc đáo trong dịp Tết Trung thu ở các địa phương Trung Quốc

Phong tục Tết Trung thu tại tỉnh Giang Tây

Vào tối Tết Trung thu tại huyện Cát An, người dân khắp các thôn làng sẽ đốt những chiếc nồi đất bằng rơm rạ. Khi đất nung đã nóng, họ đổ giấm vào, khiến hương thơm lan tỏa khắp cả làng. Còn tại huyện Tân Thành, những chiếc đèn lồng bằng cỏ được treo lên từ đêm 11 cho đến tận ngày 17.

Phong tục Tết Trung thu tại tỉnh Tứ Xuyên

Bên cạnh bánh trung thu truyền thống, người dân Tứ Xuyên còn thưởng thức thêm bánh ngọt, bánh mè và bánh mật ong. Ở một số địa phương, người ta còn treo những chiếc đèn lồng làm từ vỏ cam ngay trước cửa nhà để chào mừng ngày lễ.

Phong tục Tết Trung thu tại tỉnh Thiểm Tây

Vào đêm Trung thu ở huyện Tây Hương, tỉnh Thiểm Tây, nam giới thường chèo thuyền hoặc leo núi, trong khi phụ nữ chuẩn bị tiệc tại nhà. Dù giàu hay nghèo, mọi nhà đều không thể thiếu món dưa hấu trong dịp này. Ngoài ra, còn có tục lệ đánh trống dạo qua từng nhà để xin thưởng.

Phong tục Tết Trung thu tại tỉnh Giang Tô

Tại huyện Vô Tích, nhang được thắp lên suốt đêm Trung thu. Những chiếc thùng hương thường được trang trí hình ảnh cung trăng, cùng các lư hương được dán sao giấy và cờ nhiều màu sắc rực rỡ.

Phong tục Tết Trung thu tại tỉnh Phúc Kiến

Khu vực miền nam Phúc Kiến sở hữu rất nhiều tục lệ thú vị. Chẳng hạn, người dân vùng Chương Châu thực hiện nghi thức “tôn thờ mặt trăng”, còn người dân Tuyền Châu lại “cúng thần” để cầu mong những điều may mắn, trường thọ.

Trong dịp Tết Trung thu, những cô gái chưa lập gia đình ở các khu vườn tại Tấn Giang, Tuyền Châu và một số nơi khác sẽ đến ruộng rau nhà người khác để “trộm” hành lá và rau.

Họ truyền tai nhau câu nói bằng thổ ngữ Phúc Kiến, đại ý là “trộm hành sẽ lấy được chồng tốt”, hay “trộm rau sẽ có được con rể tốt” — như một lời cầu chúc cho chuyện hôn nhân được viên mãn.

Phong tục Tết Trung thu tại tỉnh Quảng Đông

Ở Triều Sơn, Quảng Đông có tục cúng trăng vào dịp Trung thu, chủ yếu do phụ nữ và trẻ em thực hiện, gắn với câu nói dân gian “đàn ông không cúng trăng, đàn bà không cúng bếp”. Khi đêm xuống và ánh trăng tỏa sáng, các bà, các mẹ sẽ bày mâm lễ ngoài sân hoặc trên ban công.

Người dân địa phương còn có thói quen ăn khoai môn vào dịp này. Ở Triều Sơn còn lưu truyền câu nói mang ý nghĩa cầu mong vụ mùa khoai môn bội thu, đồng thời người nông dân cũng có tục dùng khoai môn để thờ cúng tổ tiên.

Phong tục Tết Trung thu tại tỉnh Sơn Tây

Nông dân tại huyện Khánh Vân tổ chức thờ cúng Thần Đất và Thần Thung lũng vào ngày 15 tháng 8 âm lịch. Tại các vùng Chư Thành, Lâm Nghi, Cát Mặc và một số nơi khác, ngoài việc cúng trăng, người dân còn đến phần mộ để cúng bái tổ tiên.

Tại Lục An, tỉnh Sơn Tây, người ta còn tổ chức tiệc chiêu đãi con rể nhân dịp Tết Trung thu.

Riêng tại huyện Đại Đồng, bánh trung thu được gọi với cái tên “bánh đoàn viên”, cùng tục lệ canh thức xuyên đêm trong dịp lễ này.

Bạn có thường trở về nhà vào dịp Tết Trung thu không? Đây chính là khoảnh khắc để cả gia đình sum họp, cùng nhau ôn lại những câu chuyện đã qua. Hãy chia sẻ với mọi người về cách gia đình bạn đón ngày Tết Trung thu nhé!

Đằng sau những phong tục độc đáo và các truyền thuyết lãng mạn của đêm hội trăng rằm là cả một bề dày lịch sử và chiều sâu văn hóa Trung Hoa vĩ đại. Để thực sự thấu hiểu và cảm nhận trọn vẹn những giá trị tinh hoa ấy, việc làm chủ ngôn ngữ chính là chiếc chìa khóa vạn năng. Dù bạn đang ấp ủ dự định chinh phục các kỳ thi năng lực Hán ngữ cấp cao hay đơn thuần muốn mở rộng thế giới quan qua một ngôn ngữ mới, VIED Education luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn. Với lộ trình học tập được thiết kế tăng tốc và bài bản, chúng tôi cam kết mang đến một môi trường giáo dục chất lượng, giúp bạn hiện thực hóa mọi mục tiêu tri thức.

Sự khác nhau giữa Tết Trung Thu Việt Nam và Trung Quốc: https://youtu.be/wAoYautADQA?si=tyo_vGd6-EDKB0pZ